Ποιός είναι ο John L. Holland και τι σχέση έχει με τον επαγγελματικό προσανατολισμό και τον επαγγελματικό επαναπροσδιορισμό καριέρας;

Ανακάλυψε τους 6 τύπους προσωπικότητας κατά Holland

Ο Holland υπήρξε ψυχολόγος και ερευνητής της θεωρίας του επαγγελματικού προσανατολισμού. Συνάδελφοί του θα τον χαρακτηρίσουν ως «έναν από τους πιο σημαντικούς ψυχολόγους του 21ου αιώνα». Η θεωρία του δημοσιεύτηκε αρχικά το 1959, ωστόσο κατά καιρούς δέχθηκε πολλές διορθώσεις και από τον ίδιο, αλλά και από συναδέλφους του, με τον ίδιο τον Holland να δημοσιεύει την τελική της μορφή το 1997.

Μέσα από αναλύσεις και παρατηρήσεις σκιαγραφεί τα διάφορα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας των ανθρώπων και τα κατηγοριοποιεί σε 6 τύπους. Κάθε τύπος προσωπικότητας σχετίζεται με ένα εργασιακό περιβάλλον που αντιπροσωπεύει μία ή περισσότερες κατηγορίες επαγγελμάτων με κοινά ψυχομετρικά χαρακτηριστικά. Οι τύποι αυτοί συνυπάρχουν σε κάθε άνθρωπο, εκείνο όμως που διαφοροποιεί τον έναν από τον άλλο είναι η ένταση και η δυναμική του κυρίαρχου τύπου κάθε ανθρώπου. Πρόκειται για δυνατά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του ανθρώπου, μέσα από τα οποία μπορεί κανείς να ανακαλύψει τις κλίσεις και τα ταλέντα του. Ο κυρίαρχος τύπος είναι εμφανής από πολύ μικρή ηλικία, αφού η ολοκλήρωση και παγίωσή του πραγματοποιούνται στα πρώτα 6 με 7 χρόνια της ζωής μας.

Ποιοί είναι όμως αυτοί οι 6 τύποι και ποιά τα χαρακτηριστικά τους;

Πρακτικός

Οι άνθρωποι με αυτόν ως κυρίαρχο τύπο προσωπικότητας είναι σαφώς πρακτικοί και ρεαλιστές, διακρίνονται από εσωστρέφεια και είναι προσγειωμένοι. Στην εργασία τους είναι αποτελεσματικοί, ειλικρινείς και ευθείς. Αρέσκονται σε χειρωνακτικές εργασίες, συχνά στην ύπαιθρο, τους αρέσει η εργασία τους να σχετίζεται με μηχανές και όπλα, ενώ διαθέτουν τεχνικές δεξιότητες. Τεχνικά, τεχνολογικά, μηχανολογικά ή κατασκευαστικά επαγγέλματα αποτελούν συχνά την πρώτη τους επιλογή.

Ερευνητικός

Πρόκειται για ανήσυχα πνεύματα με κλίση στην έρευνα και τις επιστήμες. Η περιέργεια, η ευρυματικότητα, η παρατηρητικότητα, η κριτική και αναλυτική σκέψη αποτελούν τα βασικά τους γνωρίσματα. Επαγγέλματα με έμφαση στις κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες, τα μαθηματικά ή τη φυσικοχημεία είναι εκείνα που τους ταιριάζουν περισσότερο.

Καλλιτεχνικός

Εδώ ανήκουν οι άνθρωποι με φαντασία, δημιουργικότητα, ευαισθησία. Χαρακτήρες πολύπλοκοι, ανοιχτοί, εκδηλωτικοί, ελεύθεροι, χαοτικοί και ατίθασοι δεν τους αρέσουν η ρουτίνα, οι κανόνες και οι εντολές. Χρησιμοποιούν τις λέξεις, τις εικόνες, την μουσική και όποιο άλλο εργαλείο μπορούν για να εκφράσουν τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους. Αισθάνονται άνετα να δημιουργούν μέσα από την τέχνη τους και πολλές φορές διαπρέπουν σε καλλιτεχνικά επαγγέλματα. Ζωγραφική, μουσική, χορός, θέατρο, φωτογραφία αποτελούν το φυσικό τους περιβάλλον.

Κοινωνικός

Φιλικοί, ανοιχτόκαρδοι, συνεργάσιμοι, εξωστρεφείς, ευχάριστοι, φιλόδοξοι χαρακτήρες. Συχνά βρίσκονται στο επίκεντρο. Τους αρέσει να βοηθούν, να προσφέρουν, να εκπαιδεύουν, να συμβουλεύουν, να ακούν τους συνανθρώπους τους. Συνήθως επιλέγουν επαγγέλματα που σχετίζονται με την ψυχολογία, την επικοινωνία, τη συμβουλευτική, τη δημοσιογραφία, την υγεία και όπου αλλού υπάρχει έντονη συναναστροφή με ανθρώπους.

Επιχειρηματικός

Χαρακτήρες δραστήριοι, εξωστρεφείς, ριψοκίνδυνοι, αισιόδοξοι, δυναμικοί, φιλόδοξοι, κοινωνικοί που διαθέτουν ηγετικές ικανότητες και τους αρέσει η εξουσία και η διοίκηση της ομάδας. Θέτουν στόχους και θέλουν να τους πετύχουν, κάτι που συμβαίνει συχνά αφού διαθέτουν πειθώ. Δεν τους αρέσει να ελέγχονται από άλλους, εκτιμούν την ανεξαρτησία τους και θεωρούν τους εαυτούς τους δημοφιλείς και με αυτοπεποίθηση. Θα τους βρείτε σε υψηλές διοικητικές θέσεις σε τομείς του εμπορίου, των επιχειρήσεων, των τραπεζών.

Συμβατικός

Είναι άνθρωποι που χρειάζονται ένα συγκεκριμένο πλαίσιο για να παράξουν. Χρειάζονται συγκεκριμένες και ξεκάθαρες εντολές, χρονοδιαγράμματα, τάξη και ασφάλεια. Τους αρέσει η εργασιακή ρουτίνα, είναι μεθοδικοί και προσαρμόζονται εύκολα. Διακρίνονται για την πειθαρχία, την επιμέλεια, την ψυχραιμία, την ακρίβεια, την αξιοπιστία και την οργανωτικότητά τους. Τους ταιριάζουν τα στρατιωτικά, λογιστικά επαγγέλματα, ενώ θα μπορούσαν να εργαστούν άριστα ως δημόσιοι ή ιδιωτικοί υπάλληλοι.

Μαμά, εγώ τι θα γίνω όταν μεγαλώσω;

Πώς μπορείς να βοηθήσεις το παιδί σου να ανακαλύψει τι του αρέσει;

«Μα του αρέσει μόνο να παίζει έξω, πώς θα το βοηθήσω να ανακαλύψει σε τι είναι καλός;»

Αυτή είναι μία από τις πιο συχνές ερωτήσεις που ακούω από γονείς που, όπως κι εσύ, ανησυχούν για την επαγγελματική σταδιοδρομία των παιδιών τους.

Πριν έρθει η ώρα του μηχανογραφικού, θα έχουν προηγηθεί πολλές σχετικές συζητήσεις. Στην κρίσιμη εφηβική ηλικία τα παιδιά επηρεάζονται πολύ από διάφορους παράγοντες, όσον αφορά την επιλογή της… καριέρας που θα ήθελαν να ακολουθήσουν.

Αν θέλεις να βοηθήσεις το παιδί σου να διαλέξει τις σπουδές που θα το κάνουν ευτυχισμένο ενήλικα επαγγελματία, βρίσκεσαι στο σωστό σημείο. Υπάρχουν μερικά tips που θα σε βοηθήσουν να διακρίνεις αυτό που απολαμβάνει να κάνει αρκετά νωρίς, ώστε να γλιτώσετε χρόνο, κόπο και χρήματα.

1. Δες πώς χαλαρώνει

Ιδιαίτερα στην εφηβεία των εντάσεων και των αλλαγών, βρες τον τρόπο που επιλέγει το παιδί για να εκτονώνει και να εκφράζει τα συναισθήματά του: προτιμάει να γράφει, να παίζει ή να ακούει μουσική, να ζωγραφίζει, να «μπαίνει» σε ρόλους; Πώς αξιοποιεί το λίγο ελεύθερο χρόνο που απομένει ανάμεσα σε σχολικές υποχρεώσεις και μελέτη; Πιθανότατα, αυτό που τον απορροφά είναι και αυτό που του αρέσει πολύ και ίσως να ήθελε να το αναπτύξει περαιτέρω!

2. Δώσε του ερεθίσματα

Προκειμένου ένα παιδί να ανακαλύψει τι του αρέσει, χρειάζεται να έρθει σε επαφή με πολλές και διαφορετικές δραστηριότητες και να πειραματιστεί. Καλό είναι αυτή η αναζήτηση να ξεκινήσει από πολύ μικρή ηλικία!

Πώς θα ξέρει ότι του αρέσει το τένις ή το σκάκι, αν δεν ασχοληθεί ποτέ μαζί τους; Πρότεινέ του να δοκιμάσει διαφορετικές εμπειρίες, να συμμετέχει σε ομάδες, φέρε το σε επαφή με πολλαπλά ερεθίσματα, κάντε κάτι καινούριο μαζί ή πρότεινέ του να το συνοδεύσεις σε μια εξωσχολική δραστηριότητα, στην οποία βλέπεις ότι θέλει να εμπλακεί, αλλά διστάζει. Πριν αποφασίσει τι είναι αυτό που του κεντρίζει το ενδιαφέρον, δώσε του όσες περισσότερες επιλογές μπορείς!

3. Άκου τι σου λέει

Όσο παράξενη κι αν σου ακούγεται η νέα δραστηριότητα που θέλει να δοκιμάσει – μαγειρική, ραπτική, μπαλέτο ή ότι άλλο μπορεί να φανταστείς, μην το εμποδίσεις! Μπορεί να το άκουσε ή να το συζήτησε με κάποιον φίλο του και να του κέντρισε το ενδιαφέρον, μπορεί να θέλει να ανακαλύψει αν είναι καλός σε αυτό. Ειδικά αν πρόκειται για κάποια μη συνηθισμένη ασχολία, το τελευταίο που χρειάζεται είναι η κριτική σου για τα ενδιαφέροντά του.

4. Συζήτησε μαζί του και τόνωσε την αυτοπεποίθησή του

Φυσικά και υπάρχει κάτι στο οποίο είναι εξαιρετικά καλό, όσο μικρό κι ασήμαντο κι αν του φαίνεται. Ενθάρρυνέ το να ασχοληθεί με αυτό και να το αναπτύξει, καθώς, όσο θα αφιερώνει το χρόνο του σε κάτι που του αρέσει να κάνει και τα πηγαίνει καλά, θα αντλεί ευχαρίστηση, ξοδεύοντας την ενέργεια του σε κάτι δημιουργικό.

Ακόμα και αν αμφιβάλλει για τις δυνατότητές του, θύμισέ του τις επιτυχίες του και ενθάρρυνέ το να συνεχίσει να προσπαθεί και να εξασκείται, ώστε να γίνει ακόμα καλύτερο!

5. Και με το επάγγελμα τι γίνεται;

Το πιθανότερο είναι ότι το παιδί ανησυχεί πολύ περισσότερο από εσένα για την επιλογή που θα χρειαστεί αργά ή γρήγορα να κάνει. Ειδικά στις συνθήκες παγκόσμιας ύφεσης που βιώνουμε, η επιλογή επαγγέλματος γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη. Είναι λογικό να θέλεις να το παροτρύνεις να κάνει κάτι με μεγαλύτερες πιθανότητες επαγγελματικής αποκατάστασης, όμως είναι εξίσου σημαντικό να επιλέξει κάτι που θα του αρέσει και θα του ταιριάζει. Θυμήσου, επίσης, πόσο πιο εύκολο είναι σήμερα το να μεταβεί κανείς από το ένα επάγγελμα στο άλλο, αλλά και πόσα διαφορετικά και εξειδικευμένα νέα αντικείμενα εργασίας έχουν προκύψει, που ούτε να τα φανταστούμε μπορούσαμε πριν 30 χρόνια. Προτίμησε, λοιπόν, να ωθήσεις το παιδί σου να ασχοληθεί με όλα όσα του αρέσουν και απολαμβάνει να κάνει, ώστε να εξασκείται και να τονώνεται η αυτοπεποίθησή του. Σύντομα θα ανακαλύψει εκείνη τη δραστηριότητα που του ταιριάζει – και η μισή διαδρομή θα αποτελεί ήδη ένα γεμάτο εμπειρίες παρελθόν.

6. Εμπιστεύσου τους ειδικούς!

Για κάθε πρόβλημα υπάρχει και μια λύση που περιμένει να την ανακαλύψεις! Για θέματα που σε γεμίζουν άγχος, έχεις τη δυνατότητα να λάβεις συμβουλές και πληροφορίες από τους ειδικούς επαγγελματίες. Για παράδειγμα, ένας ψυχολόγος μπορεί έγκαιρα να διακρίνει και να διορθώσει θέματα σχετικά με την έλλειψη αυτοπεποίθησης, ενδιαφερόντων ή προσοχής. Ακόμη, ένας σύμβουλος επαγγελματικού προσδιορισμού είναι ο κατάλληλος σύμμαχος για την καθοδήγηση του παιδιού σου σε θέματα επαγγελματικής σταδιοδρομίας. Επίσης, υπάρχουν βιβλία αυτοβελτίωσης, στα οποία έχει πρόσβαση ο καθένας και ίσως είναι καλό να διαβάσετε και να συζητήσετε μαζί με το παιδί σου. Σίγουρα δεν είσαι η μόνη μητέρα που αντιμετωπίζει αυτό το άγχος! Λάβε εμπειρίες, γνώρισε ανθρώπους με παρόμοιους προβληματισμούς με τους δικούς σου, ενημερώσου και εμπιστεύσου τους ειδικούς και να είσαι σίγουρη, ότι ακολουθώντας αυτή τη διαδρομή θα βρεις την καταλληλότερη λύση για το παιδί σου.

Με εφόδια την παρατηρητικότητα, την επαφή και την επικοινωνία, το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι να είσαι δίπλα στο παιδί σου σε αυτό το υπέροχο ταξίδι της ανακάλυψης που μόλις ξεκινήσατε μαζί!